Jolanta Budzowska

radca prawny

Partner w kancelarii Budzowska Fiutowski i Partnerzy. Radcowie Prawni (BFP) z siedzibą w Krakowie. Specjalizuje się w reprezentacji osób poszkodowanych w cywilnych procesach sądowych w sprawach związanych ze szkodą na osobie, w tym w szczególności z tytułu błędów medycznych oraz z tytułu naruszenia dóbr osobistych.
[Więcej >>>]

Jak uzyskać odszkodowanie?

Standardy w patomorfologii

Jolanta Budzowska27 września 2020Komentarze (0)

Jestem pod wrażeniem. Polskie Towarzystwo Patologów wykonało tytaniczną pracę. Jej efektem są  “Standardy organizacyjne oraz standardy postępowania w patomorfologii”.

W 73. rozdziałach opisano każdy etap badania patomorfologicznego. Od definicji i kwestii organizacyjnych, przez dokumentację, jaka towarzyszy badaniu, aż po zasady wykonywania badań preparatów pochodzących z poszczególnych organów, i po badania sekcyjne. 

Standardy w patomorfologii – od kiedy?

Od stycznia 2022 r. Standardy będą obowiązywały wszystkie zakłady patomorfologii, które chcą uzyskać finansowanie ze środków publicznych. Dla wszystkich zakładów, tych finansowanych przez NFZ i nie finansowanych, standardy wyznaczają już teraz poziom tzw. “aktualnej wiedzy medycznej”.

Zastanawiasz się, dlaczego opracowanie Standardów uważam za takie wyjątkowe? Bo to chyba jedyna w Polsce sytuacja, gdzie lekarze specjaliści z danej dziedziny wzięli sprawy w swoje ręce z tak dobrym efektem. Powstał kompleksowy i aktualny w aspekcie EBM* dokument, którego myślą przewodnią jest jakość. A jakość to bezpieczeństwo lekarza patomorfologa i bezpieczeństwo pacjenta.

Jakość w patomorfologii

Czytając te Standardy myślę o wielu procesach, które prowadzę, a w których istota sporu sprowadza się do błędnego opisu badania histopatologicznego. Czasem chodzi o nierozpoznanie raka tam, gdzie nowotwór złośliwy był widoczny w hist.-pat.

W innych przypadkach podstawowym zarzutem jest diagnoza “na wyrost” groźnego schorzenia, gdy zmiana miała charakter łagodny.

Więcej o nieprawidłowych rozpoznaniach choroby, dokonywanych na podstawie błędnego wyniku badania patomorfologicznego, przeczytać można w poście “Badanie histopatologiczne w raporcie NIK”. Wspólny mianownik jest jeden. Prawie zawsze błąd w badaniu byłby do uniknięcia.

Przykład? Bardzo proszę.

Standardy w patomorfologii

Kaskada błędów podczas leczenia

Nie dawno wygraliśmy sprawę o niepotrzebne usunięcie macicy u pacjentki (zadośćuczynienie 250 tys. zł. plus 50 tys. zł. za naruszenie praw pacjenta).

Poza dyskusją jest, że patomorfolog błędnie rozpoznał mięsaka macicy. Ale: gdyby lekarz patomorfolog nie zlekceważył tego, że skierowanie było nieczytelne, dopytał klinicystę o historię leczenia pacjentki, a wreszcie stawiając rozpoznanie niezwykle rzadkiego, bardzo złośliwego nowotworu skonsultował się z innym specjalistą, do histerektomii najprawdopodobniej by nie doszło. Bo na pewnym etapie zauważonoby, że coś w tej sprawie nie gra.

Nie bez winy był również w tej sprawie szpital.

Decyzja o tak okaleczającej operacji była przedwczesna i pochopna. Jeżeli  u pacjentki rozpoznanie niezwykle rzadkiego nowotworu oparto wyłącznie na rozpoznaniu z wyniku histopatologicznego, bo żadne inne badania nowotworu nie potwierdzały, to ginekolog – onkolog również powinien pomyśleć o rekonsultacji preparatu histopatologicznego.

Bezpieczny patomorfolog = bezpieczny pacjent

Jak to leczenie mogłoby wyglądać, gdyby lekarze opierali się na Standardach?

“Wszelkie niezgodności wymagają wyjaśnienia z lekarzem kierującym i pisemnego potwierdzenia korekty. Patomorfolog może zdecydować o wstrzymaniu dalszego opracowania materiału do czasu wyjaśnienia niezgodności.

W przypadku niezgodnych lub niepełnych danych na skierowaniu pracownia/zakład patomorfologii, mając na uwadze dobro pacjenta, przyjmuje materiał. Niemniej jednak ma prawo wstrzymać wykonanie badania do czasu uzupełnienia brakujących danych lub wyjaśnienia nieścisłości.

Wszystkie nieprawidłowości muszą być odnotowane w dokumentacji badania z uwzględnieniem daty i godziny wykonania czynności i uzupełnień. Do czasu uzupełnienia danych na skierowaniu odpowiedzialność za materiał ponosi ośrodek kierujący na badanie patomorfologiczne.

Ośrodek kierujący ponosi także odpowiedzialność za opóźnienie wykonania badania i związane z tym konsekwencje.”

Standard badania histopatologicznego

Kij ma oczywiście dwa końce. Wyższe wymagania wobec jakości wykonywania badania patomorfologicznego mogą “bić” w specjalistę wykonującego takie badanie, gdy opis badania nie spełnia wyśrubowanych norm.

Ze Standardów jasno jednak wynika, że ich (pośrednim) celem nie jest uniknięcie odpowiedzialności za wszelką cenę, ale uniknięcie odpowiedzialności za niezawinione przez siebie działania.

Patomorfolodzy zwarli więc szeregi i wprost zdefiniowali, gdzie przebiega linia demarkacyjna między nimi, a klinicystami.

Bo na przykład: wiadomo, że kluczowa dla oceny materiałów resekowanych z przyczyn nowotworowych jest ocena marginesów chirurgicznych.

Aby jednak patomorfolog mógł wziąć odpowiedzialność za precyzyjną ocenę doszczętności usunięcia guza, klinicysta musi ustalić z patomorfologiem sposób oznakowania materiału.

Jak długo przechowuje się bloczki?

Standardy dostarczają także odpowiedzi na najczęściej zadawane przez pacjentów pytania.

  • Bloczki parafinowe przechowywane są co najmniej 20 lat od daty zakończenia badania patomorfologicznego.
  • Ocenione preparaty mikroskopowe są archiwizowane i przechowywane co najmniej 20 lat od daty zakończenia badania patomorfologicznego.
  • Preparaty cytologiczne przechowywane są co najmniej 10 lat od daty zakończenia badania patomorfologicznego.
  • Wydawanie preparatów i bloczków z archiwum odbywa się na podstawie pisemnego wniosku:
  1. pacjenta, jego przedstawiciela ustawowego lub osoby przez niego pisemnie upoważnionej
  2. osoby upoważnionej przez osobę zmarłą
  3. lekarza jednostki organizacyjnej szpitala, która prowadzi dalsze leczenie pacjenta,
  4. innej instytucji lub organu władzy państwowej uprawnionego na podstawie przepisów prawa.
  • Czas wydania preparatów i bloczków z archiwum nie powinien przekroczyć 3 dni roboczych.
  • Przed wydaniem każdy z udostępnianych preparatów powinien być oceniony przez specjalistę patomorfologa.
  • Przed wydaniem należy odpowiednio zabezpieczyć preparaty histopatologiczne i cytologiczne oraz umieścić je w odpowiednim pojemniku transportowym.

*Evidence-based-medicine – medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach (naukowych), EBM (od ang. evidence-based medicine) – korzystanie w postępowaniu klinicznym z wiarygodnych dowodów naukowych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa terapii (za: Wikipedia).

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: (12) 428 00 70e-mail: j.budzowska@bf.com.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: