Jolanta Budzowska

radca prawny

Partner w kancelarii Budzowska Fiutowski i Partnerzy. Radcowie Prawni (BFP) z siedzibą w Krakowie. Specjalizuje się w reprezentacji osób poszkodowanych w cywilnych procesach sądowych w sprawach związanych ze szkodą na osobie, w tym w szczególności z tytułu błędów medycznych oraz z tytułu naruszenia dóbr osobistych.
[Więcej >>>]

Jak uzyskać odszkodowanie?

Jak się okazuje, błędne podanie leku się zdarza się częściej, niż nam się wydawało. Informacja w mediach o tragicznej śmierci dziecka po tym, jak pielęgniarka pomyliła leki, spowodowała wysyp komentarzy. Pacjenci dzielą się na forach własnymi doświadczeniami, opowiadając, jak w ostatniej chwili zwrócili uwagę pielęgniarce, że zamierza podać nie ten lek lub że chce go podać niewłaściwemu pacjentowi.

Nie mam jednak pojęcia, jak często dochodzi do takich sytuacji. Na pewno opinia publiczna dowiaduje się o tym tylko wtedy, kiedy skutki są tragiczne. Być może inne przypadki zwyczajnie nie wychodzą na jaw, bo skoro „nic się nie stało”, to nie ma kto o tym mówić.

Czy ktoś słyszał o podobnej sytuacji?

Kiedy rozpoczynał się proces w sprawie śmierci półrocznej Zosi, dotarła do mnie informacja, że biegli nie mogli uwierzyć, że w ogóle mogło do takiej sytuacji dojść: że podano (rozdrobniony) lek doustny – do żyły dziecka. Wydaje się to tak nieprawdopodobne, że aż nie do uwierzenia. Fakty, a konkretnie sekcja zwłok, mówią jednak same za siebie…

Pisałam o pomyłkach w podaniu leków już dwukrotnie: tutaj i tutaj.

Wszystko, co napisałam, jest aktualne.

Może warto tylko dodać, że jest prosta metoda na uniknięcie pomyłki w podaniu leku.

Jest nią respektowanie 6 zasad podawania leków dożylnych: tzw. 6R’s:

  • right patient- właściwy pacjent
  • right medication-właściwe lekarstwo
  • right dose-właściwa dawka
  • right route-właściwa droga podania
  • right time-właściwy czas
  • right documentation-właściwa dokumentacja

Pielęgniarka powinna za każdym razem przed podaniem leku „odhaczyć” na checkliście to, że sprawdziła każdą z tych pozycji. A potem powinna tę czynność powtórzyć jej koleżanka… Wiem, wiem: nie ma czasu, a pielęgniarek jest zbyt mało.

Zbyt mało czasu i pielęgniarek, żeby pacjent mógł żyć?

Więcej o problemie błędnego podawania leków można przeczytać w Dzienniku Polskim. Rozmawiałam na ten temat z red. Marcinem Banasikiem. Artykuł jest dostępny tutaj.

Wczorajsza prasa doniosła, że lekarstwa na raka prostaty podrożały dziesięciokrotnie. „Wszystko przez obowiązujący od początku lipca nowy wykaz leków refundowanych. Jedną ze zmian jest właśnie obniżenie wkładu NFZ w refundowane leki. Różnicę muszą dopłacić pacjenci.”, pisze polskatimes.pl

Co, jeśli pacjenta nie stać na przepisane leki, nie wykupi ich i nie zażyje?

Będzie to wykorzystane w procesie przeciwko niemu. Niestety. 

Podobnie, jak na przykład:

  • gdy pacjent nie poda w wywiadzie ważnych informacji o chorobach, na jakie cierpi czy o przebytym leczeniu,
  • gdy pacjent nie stawi się na wizytę kontrolną w poradni w określonym terminie
  • gdy pacjent nie rozpocznie zaleconego leczenia u specjalisty lub nie stawi się na konsultację
  • gdy pacjent nie stosuje się do zaleceń lekarza, na przykład obciąża nadmiernie kończynę  okresie rekonwalescencji po złamaniu lub nie nosi ortezy, pali czy nadużywa alkoholu
  • gdy pacjent nie zachowuje higieny rany
  • itd.

Takie zachowanie pacjenta będzie potraktowane w procesie jako jego przyczynienie się do zwiększenia rozmiarów szkody na zdrowiu lub wręcz jej powstania, nawet gdy błąd medyczny w leczeniu zostanie udowodniony.  Odszkodowanie i zadośćuczynienie może zostać obniżone, w skrajnych przypadkach do zera.

Nie ma znaczenia, że nie odbyliśmy wizyty w poradni przyszpitalnej  „za 7 dni”, bo pierwszy wolny termin był za 2 miesiące. Obowiązkiem pacjenta jest wykonać zalecenie, na przykład znaleźć inną poradnię, gdzie terminy są krótsze, albo pójść prywatnie. Koszty takiej komercyjnej wizyty zostaną nam zwrócone (o ile wygramy proces o błąd w leczeniu), trzeba tylko pamiętać, żeby mieć dowody na brak możliwości wykonania zalecenia lekarskiego „na NFZ”. Szerzej na ten temat napisałam, omawiając Uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2016 r. III CZP 63/15 tutaj.

Podobnie, gdy kontrole lekarskie odbywamy „na oddziale”, po znajomości – a potem nie ma po nich śladu w dokumentacji medycznej, bo lekarz przyjmował nas w biegu i poza jakimikolwiek procedurami – w procesie możemy nie być w stanie udowodnić, że wizyty się rzeczywiście odbyły.

Aha, i jeszcze jedno.  Zeznając podczas  procesu mówimy prawdę.  Więcej na ten temat napisałam w „Poradniku dla świadka”. A na wszelki wypadek dodam, że to, jakie recepty na leki refundowane pacjent wykupił, można sprawdzić w Zintegrowanym Informatorze Pacjenta ZIP  – i sąd to może zrobić także na wniosek naszego przeciwnika procesowego…

 

 

 

 

 

Powinnam jednak zrobić kurs wróżbiarstwa. Tak wynika z uzasadnień niektórych wyroków.

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę ma być odpowiednie. Według części sędziów, pełnomocnik powinien precyzyjnie doradzić swojemu klientowi, ile to jest w konkretnym przypadku „odpowiednio”, bo w końcu bycie pełnomocnikiem zobowiązuje.

A jednocześnie, pełnomocnik – wróżka wie, że kwota zadośćuczynienia, jakiej żądamy w pozwie:

  • ma wpływ na wysokość opłaty od pozwu,
  • może mieć wpływ na to, kto (powód czy pozwany) i w jakiej kwocie poniesie na koniec koszty procesu,
  • czasem ma wpływ na nastawienie sędziego do strony, czyli poszkodowanego.

Zacznę od końca.

Wiadomo, że żadna kwota nie zwróci na zdrowia. Dodatkowo, często poszkodowany chce, żeby kara dla szpitala czy lekarza na kontrakcie była dotkliwa. Najlepiej, żeby winny zapłacił kilka milionów złotych zadośćuczynienia, wtedy na pewno będzie miał nauczkę na przyszłość.

Tak to, niestety, nie działa.

Określając, jakie zadośćuczynienie nam się należy, musimy się trzymać „w ryzach” polskich realiów. Najwyższe zadośćuczynienie, jakie dotąd zostało zasądzone przez polski sąd (nie licząc odsetek, odszkodowania, renty itd) – wynosi 1.200 tys. zł. Oczywiście, kwoty te systematycznie, ale wolno rosną. Jeszcze kilka lat temu takie „rekordowe” zadośćuczynienie wyniosło 700 tys. zł. W obu przypadkach kwoty te zostały przyznane bardzo poważnie poszkodowanym dzieciom. Wniosek, aby sąd przyznał nam np. 5 mln. czy 10 mln. złotych będzie więc na tyle abstrakcyjny, że sędzia – przynajmniej na początku – będzie nas obserwował z pewną nieufnością, zakładając, że może mieć do czynienia z pieniaczem.

Jeśli poszkodowany nie jest zwolniony od kosztów sądowych, to wnosząc pozew musi zapłacić 5 % opłaty od pozwu. Od kwoty żądanej, a nie kwoty, jaką sąd nam finalnie przyzna. Jeśli przyzna, to znaczy, jeśli wygramy… A w przypadku przegranej – ta opłata przepada.

A co jeśli wygramy tylko część żądanej sumy? Koszty procesu ponosi ten, kto przegrał. No właśnie, ale gdy my trochę wygraliśmy, trochę przegraliśmy, to co wtedy? Teoretycznie, wtedy i tak powinniśmy być uznani za stronę wygrywającą, bo gdy „określenie należnej nam sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu„, to jeśli wygrywamy „co do zasady” to wygrywamy, i kropka. Przeciwnik powinien zwrócić wszystkie koszty. Tak mówi przepis (art. 100 k.p.c. zdanie drugie).

Niestety jednak, ten przepis nie nie zawsze jest stosowany. Konia z rzędem temu, kto powie dlaczego nie jest, bo powinien być stosowany „z automatu”, ale to temat na osobny wpis. Wtedy szczególnego znaczenia nabiera to, czy uda nam się „trafić” z kwotą zadośćuczynienia. Bo istnieje ryzyko, że jeśli zażądamy 1 mln. złotych, a wygramy 100 tys., to sąd uzna, że wygraliśmy 1/10, a przegraliśmy 9/10, i w takiej proporcji obciąży nas kosztami.

I bądź tu mądry. Jak poszkodowany – nawet ze wsparciem swojego prawnika – ma przewidzieć to, jakie zadośćuczynienie sąd w jego przypadku uzna za odpowiednie? Sędzia w I instancji orzeka w składzie jednoosobowym.

Wyobraźmy sobie taki quiz: wybieramy 20 sędziów z różnych sądów, mających takie same akta sprawy. Ilu z nich zasądzi taką samą kwotę zadośćuczynienia? Może kilku. Założę się, że rozrzut będzie – przy nietypowej sprawie, a poważnej szkodzie na zdrowiu: od 100 tys. do – nawet – kilkuset tysięcy zlotych.

Oczywiście, za każdym razem przyjmując sprawę próbuję przewidzieć to „trafienie”. Jak w totolotku (nie gram). Orzecznictwo dostarcza pewnych wskazówek, ale żadnych wiążących kwot. Nie, to byłoby zbyt łatwe.

„Podpowiedzi” Sądu Najwyższego są w takim duchu, jak w jednym z ostatnich orzeczeń: „Sąd określając kwotę „odpowiednią” w rozumieniu art. 445 § 1 Kodeksu Cywilnego uwzględnił wiek poszkodowanego jako jeden (spośród wielu ustalonych i rozważonych) elementów wpływających na określenie jej wysokości. Taki sposób jest uprawnionym, a czynnik wieku należy do powszechnie branych pod uwagę przy orzekaniu o zadośćuczynieniu za skutki uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.” (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 4 maja 2016 roku, IV CSK 270/17).

Czyli – przekładając na „nasze” – im ktoś jest starszy, tym mniejsze zadośćuczynienie mu się należy, nawet jak ma identyczny problem jak inny, tyle że znacznie młodszy, pacjent. Ale o ile? Nie wiadomo.

No istna Pytia.

Trzeba jednak przyznać, że lata praktyki i ilość spraw zakończonych korzystnymi wyrokami dla poszkodowanych robią swoje: łatwiej jest mi przekonać sąd o „odpowiedniości” zadośćuczynienia w takiej, a nie innej kwocie, jeśli mam konkretne argumenty w ręku, między innymi wyroki w podobnych sprawach.

Tak czy tak, mam mocne przekonanie, że czasem kurs wróżbiarstwa nie zaszkodziłby;-)

Nic nowego.

Endoproteza (w tym endoproteza stawu biodrowego) to zło konieczne. Zawsze zastąpienie naturalnego, zniszczonego stawu sztucznym – czyli protezą, będzie rozwiązaniem ostatecznym. Decydujemy się na nie wtedy, kiedy nie ma innego wyjścia, bo ból i trudności z poruszaniem się uniemożliwiają nam normalne poruszanie się.

***

Czytaj dalej poniżej, albo posłuchaj:

***

Nie łatwo się jednak dostać na taki zabieg. W województwie śląskim endoprotezoplastyka stawu kolanowego i operacja wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego w najbardziej obleganych szpitalach wymaga wg ostatnich danych „odstania” w kolejce…  13-17 lat.

Może być jeszcze trudniej, bo nowe wymogi Ministerstwa Zdrowia przewidują, że aby szpital otrzymał kontrakt na wszczepianie endoprotez, musi się wykazać wykonaniem określonego minimum zabiegów endoprotezoplastyki w przeszłości.

Chodzi o to, żeby endoprotez nie wszczepiali ci, którzy robią tylko po kilka zabiegów rocznie, bo nie mają odpowiedniego doświadczenia.

Trudno się dziwić, bo zastosowanie endoprotezy wiąże się z szeregiem potencjalnych komplikacji. Najczęściej wynikają one ze stanu zaawansowania choroby podstawowej pacjenta, choć czasem przyczyną jest błąd  medyczny: źle dobrana proteza, nieprawidłowe mocowanie, zawinione zakażenie (infekcja wokół implantu) czy brak leczenia przeciwzakrzepowego.

Bywa też, że wada tkwi w samej endoprotezie.

Red. Krystyna Rożnowska w Miesięczniku „Kraków” napisała:

„Myślę, że co najmniej tysiąc osób w kraju, które od lipca 2003 do sierpnia 2010 poddały się wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego, posiada endoprotezę DePuy należącą do serii protez uznanych przed pięciu laty za wadliwe. Tak przypuszczam, bo nie mogłam zdobyć dokładnej informacji (Ministerstwo Zdrowia mi jej nie podało), ale wiem, że tylko w jednym ze szpitali wszczepiono ich ok. 100, a w innych po kilka- czy kilkadziesiąt. Kiedy zakładano je pacjentom, jeszcze nie wiedziano, że są wadliwe, ale producent podał właśnie taki powód, wycofując je z rynku w 2010 roku. Nie poinformowano jednak o tym polskich pacjentów z wszczepionymi endoprotezami ani nie objęto ich badaniami kontrolnymi, jakie firma DePuy proponowała. Mimo że zapowiadała pokrycie kosztów badań oraz ewentualnego leczenia. Na całym świecie rozprowadzono ok. 93 tysięcy tych endoprotez i wypłacono chorym, którzy ucierpieli z powodu ich wadliwości, liczne odszkodowania. Tylko nie u nas.”

A na moją skrzynkę mailową wpłynął taki mail (zresztą, jeden z wielu na temat endoprotez):

„Dzień dobry. Mam 38 lat i w maju 2012 roku w szpitalu w XXX założono mi endoprotezę tzw. kapaplastyka biodra. Od samego początku miałam problemy: ból, wysypka nogi, brak możliwości chodzenia pomimo 3 – miesięcznej rehabilitacji. Doszły do tego bóle głowy, nadciśnienie, bóle żołądka. Po następnych rehabilitacjach zaczęłam chodzić, utykałam, a ból był coraz mocniejszy. Lekarz, który mnie operować uważał, że wszystko jest dobrze. Zaczełam szukać pomocy u innych lekarzy. Okazało się, że mam zielono – czarny płyn w biodrze, dostałam metalozy. Następnie zatrucia kobaltem, chromem i molibdenem, czyli metali, z których złożona była proteza. Lekarze we YYY nie chcieli podjąć się operacji. Dopiero w grudniu 2013 roku zostałam zoperowana w trybie pilnym w ZZZ. Miałam guza, który został wycięty, zrobiono mi rekonstrukcję panewki, ześrubowali mi biodro śrubami i wstawiono mi nową endoprotezę. Jestem teraz 2 miesiące po operacji i robię wszystko aby pozbyć się zatrucia od pierwszej endoprotezy.”

Czy ta pacjentka ma prawo do zadośćuczynienia i odszkodowania?

Tak. Metaloza jest groźna dla zdrowia.

W Wielkiej Brytanii zaleca się, by wszyscy pacjenci z metalowymi endoprotezami poddawali się co roku badaniom poziomu kobaltu i chromu.

Objawy zatrucia kobaltem to: białko w moczu, biegunka, drgawki, duszność, krwiomocz, łzawienie, niepokój, spadek ciśnienia, uszkodzenie serca, zżółknięcie skóry, żółtaczka.

Natomiast zatrucie chromem objawia się zapaleniem żołądka, jelit, bólami brzucha, nudnościami, wymiotami, biegunką, zatrzymaniem moczu, uszkodzeniem nerek, mocznicą.

Co wiemy?

Około 93.000 osób, które otrzymały endoprotezy stawów biodrowych DePuy Ortopedia Inc, firmy Johnson & Johnson, może wymagać ponownej interwencji chirurgicznej i wymiany endoprotezy. Dwa produkty ortopedyczne DePuy’s, ASR Hip Resurfacing System (dopuszczony do sprzedaży jedynie w USA) oraz ASR XL Acetabular System (dopuszczony do sprzedaży na całym świecie), zostały wycofane z rynku w dniu 26 sierpnia 2010 roku.

Problem dotyczy jednak nie tylko endoprotez DePuy.

Wszyscy pacjenci, którzy mają implanty stawu biodrowego, a którzy w związku z zabiegiem doświadczyły bólu, obrzęku, problemów z poruszaniem się czy objawów, które mogą odpowiadać zatruciu chromem lub kobaltem, powinny skonsultować się z lekarzem w celu sprawdzenia wszczepionych protez i upewnić się, który typ protezy został użyty, a następnie poddać się badaniom. Objawy, które wskazują na potrzebę interwencji chirurgicznej to w szczególności:

  • obluzowanie lub przesunięcia implantu,
  • zakażenie,
  • złamanie kości,
  • zwichnięcie,
  • wrażliwość na metale,
  • ból.

Zainteresowanym tematem polecam także w artykuł red. Krystyny Rożnowskiej:  „Mina w biodrze”.

Jak szybko można dostać zadośćuczynienie i odszkodowanie za  wadliwą endoprotezę? Wydawałoby się, że nie ma nic prostszego, skoro wszystko wiadomo.

Niestety nie. Nie szybko, ani nie łatwo. Producenci są najczęściej firmami zagranicznymi, a to bardzo utrudnia dochodzenie rekompensaty.

Ja jednak lubię wyzwania:-), a ścieżki – jeśli chodzi o endoprotezy stawu biodrowego – też mam już przetarte!

 

***

Podcastu Błąd Lekarza możesz słuchać również na YouTube:

Tytuł to cytat z wyjaśnień chirurga operującego dziecko. Laparoskop uszkodził śledzionę?! Sam uszkodził?!

Dziennik Łódzki napisał o tej tragedii tak:

„To miał być prosty, planowy zabieg. Dziś Pawełek nie żyje. Trzyletni Pawełek miał zaplanowany laparoskopowy zabieg urologiczny, który lekarze określają jako łatwy. W trakcie zabiegu nastąpiły komplikacje; doszło m.in. do krwawienia wewnętrznego z narządu znajdującego się poza tzw. polem operacyjnym. Chłopiec stracił ponad pół litra krwi. 3-latkowi ostatecznie podczas zabiegu usunięto… śledzionę.”  

Śledzionę usuwa się zwykle wtedy, kiedy narząd ten jest uszkodzony mechanicznie (np. pęknie na skutek urazu) i dochodzi do zagrażającego życiu krwawienia do jamy brzusznej. U pacjenta spada ciśnienie  krwi, traci przytomność. Natychmiastowa operacja usunięcia śledziony i podwiązanie jej naczyń krwionośnych jest wówczas operacją ratującą życie.

Trudno w to uwierzyć, że nagła awaria laparoskopu może uszkodzić organ znajdujący się poza polem operacyjnym. Ciekawe, jak wyglądało serwisowanie tego sprzętu… Dość powszechne są na przykład oparzenia pacjenta podczas operacji, ale nigdy nie dzieje się to bez przyczyny:  we wszystkich tego typu prowadzonych przeze mnie sprawach okazywało się, że oszczędzano na urządzeniach, które nadawały się już tylko do wymiany, lub ich oprzyrządowaniu.

Śledziona

Warto byłoby również przeczytać protokół operacyjny, żeby zapoznać się się z przebiegiem wydarzeń, krok po kroku… Co sprawiło, że operator nagle znalazł się poza polem operacyjnym? Może zwykła nieostrożność?

Kilka lat temu prowadziłam sprawę zmarłego policjanta. W trakcie operacji operator pomylił organy i zamiast usunąć fragment nadnercza, usunął ogon trzustki, co spowodowało uwolnienie enzymów trzustkowych odpowiedzialnych za wystąpienie i rozwój zespołu wykrzepiania wewnątrznaczyniowego.

W sprawie zmarłego dziecka jest i inny wątek: szpital nie dysponował odpowiednim sprzętem służącym intensywnej opiece medycznej, której po operacji, kiedy jego stan zaczął się pogarszać, 3-latek potrzebował. Dziecko nie oddychało za pomocą respiratora, bo placówka, w której było operowane, nie posiada respiratora dziecięcego.

Rodzice, wybierając szpital, na pewno chcieli jak najlepiej: żeby operował uznany chirurg, żeby szpital był nowoczesny, żeby otoczenie było przyjazne.

Z pewnością nie zdawali sobie sprawy z faktu, że o zdrowiu ich dziecka może zdecydować niesprawny sprzęt.  A o jego życiu brak respiratora i „wyczerpanie możliwości diagnostycznych”.

Na stronie szpitala można przeczytać:

„Hospitalizujemy rocznie około 1200 dzieci i wykonujemy około 340 operacji.”

Czy szpital, mając świadomość ryzyka nieprzewidzianych powikłań, jakie wiążę się z każdym zabiegiem operacyjnym, powinien podejmować się leczenia zabiegowego, nie mając nawet respiratora?

Szpital twierdzi, że nie jest to potrzebne, by prowadzić oddział chirurgii dziecięcej.